Het Vlaams Onteigeningsdecreet - Klaar voor de start?

by DLA Piper
Contact

DLA Piper

Bij de zesde staatshervorming werden de gewesten in ons land bevoegd voor het onteigeningsrecht. Het Vlaams Parlement maakte van deze bevoegdheid gebruik en keurde op 15 februari 2017 het nieuwe Onteigeningsdecreet goed. De inwerkingtreding van dit decreet was voorzien op 1 november 2017, maar werd uiteindelijk uitgesteld naar 1 januari 2018 bij gebrek aan uitvoeringsregels. Op 27 oktober 2017 keurde de Vlaamse Regering uiteindelijk het uitvoeringsbesluit goed dat een aantal praktische modaliteiten van het Onteigeningsdecreet regelt. Wat volgt is een overzicht van het nieuwe Onteigeningsdecreet en bijhorende uitvoeringsbepalingen.

Bij inwerkingtreding van dit decreet zullen de (3) bestaande federale onteigeningswetten dus niet langer van toepassing zijn binnen het Vlaamse Gewest, met uitzondering van de onteigening door de federale overheid zelf of door de federale overheid gemachtigde instellingen die op federale bevoegdheden betrekking hebben.

De basisvoorwaarden voor onteigening blijven onveranderd:

  • Het doel van de onteigening moet van algemeen nut zijn (en kan slechts in bijzaak private belangen nastreven)
  • De noodzakelijkheid tot onteigening: het doel van algemeen belang kan énkel worden bereikt door onteigening van dit specifieke goed
  • Onteigening is enkel mogelijk tegen billijke en voorafgaande schadeloosstelling
  • De onteigenende instantie moet aangegeven op basis van welke rechtsgrond (habilitatiegrond) de onteigeningsprocedure wordt gestart

Het Onteigeningsdecreet bevat enkele opmerkelijke bepalingen m.b.t. de onteigeningsprocedure:

  • Het decreet voorziet expliciet dat de overheid ook andere zakelijke rechten dan eigendom (vb. het recht van uitweg) kan onteigenen die op een onroerend goed rusten
  • Het recht om een verzoek tot 'zelfrealisatie' in te stellen wordt uitdrukkelijk in het decreet voorzien. Indien het onteigeningsdoel door de eigenaar zelf gerealiseerd kan worden en deze in staat en bereid is om dit doel te realiseren op de wijze die de overheid voor ogen had, dan is er immers geen sprake van onteigeningsnoodzaak. De eigenaar dient daarvoor een 'verzoek tot zelfrealisatie' in bij de overheid
  • Daar waar gemeenten en provincies in het verleden gebruik maakten van een impliciete rechtsgrond om over te gaan tot onteigening, voorziet het Onteigeningsdecreet nu net zoals voor de Vlaamse regering in een algemene habilitatie voor gemeenten en provincies: zij kunnen m.a.w. overgaan tot onteigening in de gevallen waarin ze oordelen dat de onteigening noodzakelijk is voor de uitwerking van de infrastructuur of het beleid inzake respectievelijk de gemeentelijke en de provinciale aangelegenheden
  • Het Onteigeningsdecreet voorziet in een onderhandelingsverplichting. De onteigenende instantie moet steeds eerste een (aantoonbare) poging ondernemen om het onroerend goed minnelijk te verwerven. Een onteigening is (slechts) een ultimum remedium
  • Het Onteigeningsdecreet voorziet onder bepaalde voorwaarden in een afdwingbare overname van het deel dat niet onteigend wordt
  • Er wordt uitdrukkelijk voorzien in een recht van wederoverdracht. Zulk recht kan worden uitgeoefend wanneer het onteigende goed niet wordt aangewend voor het doel waarvoor het initieel werd onteigend. Het is in principe aan de onteigenende instantie om de onteigende in kennis te stellen van dit recht. Echter, indien binnen een termijn van vijf jaar geen aanvang wordt gemaakt met het project waarvoor werd onteigend, speelt het recht van wederoverdracht in elk geval
  • Er komt een digitaal uitwisselingsplatform voor onteigeningen waarop het volledige digitale dossier elektronisch raadpleegbaar is, met inbegrip van alle stukken en proceduregegevens, en deze documenten uitgewisseld kunnen worden

Het Onteigeningsdecreet maakt een duidelijk onderscheid tussen de bestuurlijke- en de gerechtelijke fase.

De bestuurlijke fase bestaat in grote lijnen uit de volgende stappen:

  • De opmaak van een voorlopig onteigeningsbesluit met het onteigeningsplan en de projectnota. Deze projectnota bevat o.a. (i) een projectplan, met een beschrijving van het project en van de te realiseren werken; (ii) desgevallend de realisatietermijnen voor de uitvoering van de werken; (iii) desgevallend de realisatievoorwaarden voor de werken; (iv) de beheersmodaliteiten van het openbaar domein
  • Een openbaar onderzoek van 30 dagen. Tijdens de periode van het openbaar onderzoek kan de eigenaar een verzoek tot zelfrealisatie indienen, waarna een nieuwe termijn wordt geopend van 70 dagen waarbinnen de eigenaar een gestaafd verzoek dient in te dienen
  • Na afloop van het openbaar onderzoek dan wel de bijkomende 70 dagen, heeft de onteigenende instantie 90 dagen om de ingediende standpunten, opmerkingen en bezwaren te beantwoorden en om het definitieve onteigeningsbesluit te nemen

Na de bestuurlijke fase volgt de gerechtelijke fase bij de vrederechterD

  • De vrederechter moet binnen de 3 maanden na de inleidingszitting uitspraak doen over de wettigheid van de onteigening
  • Vervolgens stelt de vrederechter een deskundige aan voor het opmaken van een adviserend verslag over de definitieve vergoeding
  • De vrederechter bepaalt bij vonnis een provisionele vergoeding. Op dit moment gaat de eigendom van het goed reeds over
  • Na neerlegging van het deskundigenverslag kan de partij die er het meeste baat bij heeft de vrederechter vervolgens schriftelijk verzoeken om een beoordeling te maken van de definitieve onteigeningsvergoeding
  • Binnen de 5 maanden volgend op de verzoek moet de vrederechter uitspraak doen over de definitieve onteigeningsvergoeding

Naast een betere afstelling van de bestuurlijke- en de gerechtelijke fase voorziet het onteigeningsdecreet ook een betere coördinatie met ruimtelijke planningsprocedures. Het decreet voorziet immers in een samenloop van de onteigeningsprocedure met ruimtelijke planningsprocedures. Dit zorgt voor een tijdswinst voor de overheid en het beschikbaar stellen van alle informatie in één beweging aan de burger.

Tot slot zal tegen onteigeningsbeslissingen ook beroep kunnen worden ingesteld bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Echter, de bevoegdheid van de Raad voor Vergunningsbetwistingen verdwijnt, althans voor beroepen ingesteld door de houder van een zakelijk of persoonlijk recht op het onroerend goed dat het voorwerp is van de onteigening, van zodra de zaak aanhangig is gemaakt bij de vrederechter. Voor derde-belanghebbende geldt deze regel niet.


See this article also in English version.

[View source.]

DISCLAIMER: Because of the generality of this update, the information provided herein may not be applicable in all situations and should not be acted upon without specific legal advice based on particular situations.

© DLA Piper | Attorney Advertising

Written by:

DLA Piper
Contact
more
less

DLA Piper on:

Readers' Choice 2017
Reporters on Deadline

"My best business intelligence, in one easy email…"

Your first step to building a free, personalized, morning email brief covering pertinent authors and topics on JD Supra:
Sign up using*

Already signed up? Log in here

*By using the service, you signify your acceptance of JD Supra's Privacy Policy.
Custom Email Digest
Privacy Policy (Updated: October 8, 2015):
hide

JD Supra provides users with access to its legal industry publishing services (the "Service") through its website (the "Website") as well as through other sources. Our policies with regard to data collection and use of personal information of users of the Service, regardless of the manner in which users access the Service, and visitors to the Website are set forth in this statement ("Policy"). By using the Service, you signify your acceptance of this Policy.

Information Collection and Use by JD Supra

JD Supra collects users' names, companies, titles, e-mail address and industry. JD Supra also tracks the pages that users visit, logs IP addresses and aggregates non-personally identifiable user data and browser type. This data is gathered using cookies and other technologies.

The information and data collected is used to authenticate users and to send notifications relating to the Service, including email alerts to which users have subscribed; to manage the Service and Website, to improve the Service and to customize the user's experience. This information is also provided to the authors of the content to give them insight into their readership and help them to improve their content, so that it is most useful for our users.

JD Supra does not sell, rent or otherwise provide your details to third parties, other than to the authors of the content on JD Supra.

If you prefer not to enable cookies, you may change your browser settings to disable cookies; however, please note that rejecting cookies while visiting the Website may result in certain parts of the Website not operating correctly or as efficiently as if cookies were allowed.

Email Choice/Opt-out

Users who opt in to receive emails may choose to no longer receive e-mail updates and newsletters by selecting the "opt-out of future email" option in the email they receive from JD Supra or in their JD Supra account management screen.

Security

JD Supra takes reasonable precautions to insure that user information is kept private. We restrict access to user information to those individuals who reasonably need access to perform their job functions, such as our third party email service, customer service personnel and technical staff. However, please note that no method of transmitting or storing data is completely secure and we cannot guarantee the security of user information. Unauthorized entry or use, hardware or software failure, and other factors may compromise the security of user information at any time.

If you have reason to believe that your interaction with us is no longer secure, you must immediately notify us of the problem by contacting us at info@jdsupra.com. In the unlikely event that we believe that the security of your user information in our possession or control may have been compromised, we may seek to notify you of that development and, if so, will endeavor to do so as promptly as practicable under the circumstances.

Sharing and Disclosure of Information JD Supra Collects

Except as otherwise described in this privacy statement, JD Supra will not disclose personal information to any third party unless we believe that disclosure is necessary to: (1) comply with applicable laws; (2) respond to governmental inquiries or requests; (3) comply with valid legal process; (4) protect the rights, privacy, safety or property of JD Supra, users of the Service, Website visitors or the public; (5) permit us to pursue available remedies or limit the damages that we may sustain; and (6) enforce our Terms & Conditions of Use.

In the event there is a change in the corporate structure of JD Supra such as, but not limited to, merger, consolidation, sale, liquidation or transfer of substantial assets, JD Supra may, in its sole discretion, transfer, sell or assign information collected on and through the Service to one or more affiliated or unaffiliated third parties.

Links to Other Websites

This Website and the Service may contain links to other websites. The operator of such other websites may collect information about you, including through cookies or other technologies. If you are using the Service through the Website and link to another site, you will leave the Website and this Policy will not apply to your use of and activity on those other sites. We encourage you to read the legal notices posted on those sites, including their privacy policies. We shall have no responsibility or liability for your visitation to, and the data collection and use practices of, such other sites. This Policy applies solely to the information collected in connection with your use of this Website and does not apply to any practices conducted offline or in connection with any other websites.

Changes in Our Privacy Policy

We reserve the right to change this Policy at any time. Please refer to the date at the top of this page to determine when this Policy was last revised. Any changes to our privacy policy will become effective upon posting of the revised policy on the Website. By continuing to use the Service or Website following such changes, you will be deemed to have agreed to such changes. If you do not agree with the terms of this Policy, as it may be amended from time to time, in whole or part, please do not continue using the Service or the Website.

Contacting JD Supra

If you have any questions about this privacy statement, the practices of this site, your dealings with this Web site, or if you would like to change any of the information you have provided to us, please contact us at: info@jdsupra.com.

- hide
*With LinkedIn, you don't need to create a separate login to manage your free JD Supra account, and we can make suggestions based on your needs and interests. We will not post anything on LinkedIn in your name. Or, sign up using your email address.